Malowane cerkwie Bukowiny

Polskie wsie
Kaczyka, Pojana Mikuli, Plesza, Nowy Sołoniec
(Cacica, Poiana Micului, Pleşa, Soloneţu Nou)

Spośród kilkutysięcznej grupy Polaków w Rumunii najliczniejsza grupa mieszka na Bukowinie. Polskie osadnictwo w tym regionie pojawiło się po I rozbiorze Polski (1772) oraz po przejęciu przez Austriaków tureckiej dotąd Bukowiny (1775). W ramach zagospodarowywania nowo pozyskanego, a słabo rozwiniętego regionu Austriacy sięgnęli po polską siłę roboczą. W 1792 r. przybyli tutaj pierwsi osadnicy z Galicji - górnicy z Bochni i Kałusza, potem też Wieliczki, których sprowadzono tutaj dla eksploatacji złóż soli kamiennej. Osiedli oni we wsi Kaczyka i rozpoczęli pracę (kopalnia soli istnieje do dzisiaj).

Wkrótce potem, od początku XIX w., na Bukowinie zaczęły się pojawiać nowe grupy osadników polskich o innym charakterze. Często byli to zbiegli galicyjscy chłopi pańszczyźniani. Pierwsze osady tych tzw. górali czadeckich (trzon osadników pochodził z terenów górskich, jedynie nieliczni rekrutowali się spoza nich, ale i oni przejmowali góralskie obyczaje) znajdowały się przede wszystkim na terenie dzisiejszej Bukowiny ukraińskiej - Kaliszanka, Tereblecze, Hiboka, Stara Huta. W latach trzydziestych XIX w. ekspansja polskich osadników pchnęła ich na południe. W 1834 r. założony został w pobliżu Kaczyki Nowy Sołoniec, w 1836 r. sąsiednia Plesza, a w 1842 r. Pojana Mikuli. W 1869 r. powstało polskie Towarzystwo Pomocy Bratniej, prowadzące działalność kulturalno-oświatową. W 1907 r. powstał pierwszy Dom Polski w Suczawie, w którym prowadzona była aktywna działalność kulturalna.

Zmiany nastąpiły po zakończeniu II wojny światowej, gdy rządy w Rumunii objęli komuniści. Działalność polskich organizacji zaczęła zamierać, co było spowodowane polityką nowych władz rumuńskich wobec wszystkich mniejszości narodowych. Dom Polski w Suczawie znacjonalizowano. Pewna część bukowińskich Polaków wyjechała do Polski w ramach akcji repatriacyjnej, wielu jednak pozostało i przetrwało do czasów, gdy na powrót można pielęgnować polskie tradycje i język. W 1990 r. pod nazwą "Dom Polski" powstało Towarzystwo Polaków w Rumunii, którego siedziba od 1991 r. znajduje się w Suczawie. Tu też zdołano odzyskać budynek Domu Polskiego (w 1996 r.) i wznowić jego działalność. Domy Polskie powstały też w kilku miejscowościach na Bukowinie (m.in. w 1995 r. Nowym Sołońcu).

Spośród miejscowości zamieszkanych przez Polaków najbardziej znaną jest Kaczyka. Tutaj jednym z pierwszych przedsięwzięć rozrastającej się osady była (obok budowy kopalni soli) budowa kościoła, wyświęconego w 1810 r. Sprowadzono tutaj ze Stanisławowa kopię obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej, która szybko otoczona została tutaj kultem - trwającym do dziś, czego dowodem są szczególnie licznie odwiedzane tutejsze odpusty, obchodzone 15 sierpnia. Kościół zbudowany na początku XIX w. został w pierwszych latach XX stulecia zastąpiony nową neogotycką świątynią, poświęconą w roku 1904. Wówczas również poświęcono kaplicę św. Barbary znajdującą się w kopalni soli, wzorowaną na kaplicy w kopalni w Wieliczce.

Wspominając o polskich wsiach warto pamiętać o licznych innych polskich epizodach w historii Bukowiny. I tak na przykład pierwszymi katolickimi biskupami Mołdawii byli zakonnicy z Krakowa (w Serecie, w drugiej połowie XIV w.). Tutaj po upadku powstania kościuszkowskiego i trzecim rozbiorze Polski brygadier Joachim Denisko zorganizował ok. dwustuosobowy oddział polski, który podjął walkę z Austriakami (został rozbity 30 czerwca 1797 r. pod Dobronowcami). Tu także trafił (do otrzymanego od władz gospodarstwa w okolicy miasteczka Solca) najgłośniejszy przywódca rabacji galicyjskiej z 1846 r., Jakub Szela.

 

2000-2017 Grzegorz Bednarczyk

Materiały z tej strony są objęte prawami autorskimi - zajrzyj do informacji na ten temat.